Wist je dat er een piepklein pompje in de wand van al je cellen zit, dat bepaalt of het vocht bij je opgezwollen enkels binnen of buiten je cel blijft zitten?
Ohnee, oedeem tijdens de warme zomerdagen: wat doe je eraan?
Herken je dit? Je hebt een warme dag in de tuin gewerkt of een middagje op het terras gezeten, en 's avonds voelen je enkels strak aan. Je ring wil er nauwelijks nog af. De rand van je sok staat in je huid gedrukt. Dit is zomeroedeem, en ik krijg er elk jaar weer vragen over van klanten die er zo klaar mee zijn.
Jullie weten dat ik er echt van overtuigd ben dat je vanaf een bepaalde leeftijd je mineralen op peil moet houden. Wat je waarschijnlijk niet weet, is waarom dat zo belangrijk is. Ja, het is goed voor je haar, je nagels en je huid, dat weten de meesten wel. Maar mineralen doen zoveel meer dan dat, ze sturen bijna elk mechanisme in je lichaam aan.
Wist je dat magnesium in je lichaam wel driehonderd verschillende taken heeft, van je hartslag tot de energie die je cellen aanmaken?
Neem magnesium als voorbeeld. Dat ene mineraal is betrokken bij meer dan driehonderd stofwisselingsprocessen in je lichaam, van de aanmaak van energie in je cellen tot een gezonde hartslag en spierwerking (Linus Pauling Institute, Oregon State University). Een tekort wil je dus echt niet oplopen. En naast magnesium heeft je lichaam nog een heel leger aan mineralen nodig, vaak in piepkleine hoeveelheden (sporenelementen), om jou en je cellen in balans te houden.
De natrium-kaliumpomp en je vochthuishouding
Wist je dat oedeem alles te maken heeft met de mineralenbalans tussen het vocht in en om je cellen? In je celwand zit een pompje, de natrium-kaliumpomp, die er continu voor zorgt dat kalium binnen je cel blijft en natrium erbuiten. Dat kleine verschil in lading en concentratie bepaalt hoeveel vocht je cel vasthoudt en hoeveel er in het omliggende weefsel terechtkomt (StatPearls, NCBI; Wikipedia, natrium-kaliumpomp).
Regulier wordt zomeroedeem meestal verklaard door de hitte zelf: je bloedvaten verwijden zich om warmte af te voeren, waardoor er meer vocht vanuit je haarvaatjes het omliggende weefsel in lekt, vooral in je onderbenen waar de zwaartekracht ook nog eens meehelpt. In de natuurgeneeskundige en orthomoleculaire visie, waar ik zelf veel mee heb, ligt er onder die hitte-reactie nog een laag: als je mineralenvoorraad niet op peil is, herstelt die natrium-kaliumbalans zich trager en blijft het vocht langer buiten je cellen hangen. Beide verklaringen spreken elkaar niet tegen, ze vullen elkaar juist aan.
Waarom vochtafdrijvers slechts de halve oplossing zijn
Wat een arts vaak doet, is een vochtafdrijvend middel voorschrijven, omdat het vocht buiten je cellen vervelend is en kan leiden tot dingen die nog vervelender zijn dan een paar dikke enkels. Dat is geen verkeerde stap, en stop nooit met voorgeschreven medicatie zonder dit met je arts te bespreken.
Maar vocht afdrijven alleen herstelt de balans tussen het vocht in en om je cellen niet. Met een vochtafdrijvend middel plas je namelijk ook een deel van de mineralen uit die je lichaam juist nodig heeft om die balans weer op te bouwen. Daardoor kan het probleem op de langere termijn groter worden, en ligt uitdroging op de loer. Zeker als je wat ouder bent, is dat iets om rekening mee te houden.
Wist je dat heermoesthee in onderzoek even goed werkt tegen vocht vasthouden als een vochtafdrijvend medicijn, maar dan zonder dat je waardevolle mineralen wegspoelt?
Het mooie is dat er onderzoek is gedaan naar een plant die hierbij kan helpen. In een dubbelblind onderzoek bij gezonde vrijwilligers werkte een extract van heermoes (Equisetum arvense) even goed als het medicijn hydrochloorthiazide, maar zonder dat de uitscheiding van natrium en kalium veranderde (PMC, klinische studie heermoes). Met andere woorden: het vocht werd afgevoerd, zonder dat de mineralenbalans verder uit het lood werd geslagen. Dat is precies het verschil waar het bij zomeroedeem om draait.
Vijf natuurlijke stappen tegen zomeroedeem
Wat kun je op een natuurlijke manier doen om oedeem te voorkomen en beter om te gaan met zomeroedeem? Het is een combinatie van een paar dingen die ik zelf al jaren toepas, en die stuk voor stuk hun waarde hebben bewezen.
Wist je dat koud water drinken op een hete dag je lichaam vanbinnen juist meer laat opwarmen, waardoor je oedeem eerder erger wordt dan beter?
1. Vermijd alle koude dranken en drink juist warm
Zorg dus dat je op warme dagen warme thee, warm water en warme vruchtensappen drinkt, en absoluut geen ijskoud water of frisdrank met ijs. Eet ook geen koude, waterige vruchten zoals meloen of komkommer, of koude vruchtensappen. Hiermee voorkom je al een groot deel van het probleem, en als je dit consequent doet, kan het zelfs zijn dat zomeroedeem zich helemaal niet voordoet.
Dit komt voort uit de oosterse geneeskunde: houd je spijsverteringsvuur warm. De hitte in je lichaam verlaat je via zweten, en daarna koel je op een natuurlijke manier af, wat rustiger aanvoelt. Drink je juist koude dranken, dan wordt de inwendige hitte ondraaglijker en wordt je oedeem eerder erger dan beter.
2. Vul je mineralen aan met warme heermoesthee
Begin hier al in de lente mee en ga door tot en met de nazomer in september. Heermoes remineraliseert je lichaam en brengt op een zachte manier de balans tussen het vocht in en om je cellen terug, precies de kern van het oedeemprobleem. De plant staat al eeuwen bekend als remineraliserend kruid vanwege het hoge silicagehalte, en het klinisch onderzoek dat ik hierboven noemde onderbouwt inmiddels ook het vochtafdrijvende effect (PMC, heermoes onderzoek).
3. Stimuleer je nieren zachtjes met solidagodruppels
Doe maximaal vijf druppels solidago (guldenroede) per twee koppen in je thee. Zo blijven je nieren goed doorwerken, ook met het warme weer. Guldenroede wordt in de Europese fytotherapie al generaties lang ingezet bij nier- en blaasklachten, en de flavonoïden en saponinen in de plant zijn in onderzoek in verband gebracht met een meetbaar vochtafdrijvend effect (PMC, review Solidago virgaurea).
4. Eet bitter bij elke maaltijd
Wist je dat bittere groenten in de zomer, volgens de traditionele Chinese geneeskunde, precies je hart en je nieren ondersteunen op het moment dat ze het hardst werken?
Neem bij elke maaltijd een beetje bittere groenten en kruiden, denk aan rucola, radicchio, paardenbloemblad of een bittere kruidenthee. In de traditionele Chinese geneeskunde hoort de smaak bitter bij het Vuur-element en dus bij de zomer: het voedt je hart en helpt vochthitte af te voeren, waardoor je nieren minder werk hebben (Balance Charleston, TCM en de zomer). Bitter in de zomer is dus letterlijk een steuntje in de rug voor hart en nieren samen.
5. Vul aan met extra mineralen
Zelf neem ik hiervoor het volgende in:
- Vloeibaar mineralen-complex van Eidon. Een laag gedoseerd, maar heel goed opneembaar vloeibaar mineralensupplement, waardoor je er maar weinig van nodig hebt om je lichaam te remineraliseren.
- Vloeibaar koper van Eidon. Koper is een cofactor van enzymen zoals lysyloxidase, die de bindweefselwanden van je bloedvaatjes sterk en soepel houden. Een vaatwand die goed functioneert, laat minder vocht ongecontroleerd weglekken naar het omliggende weefsel, en samen met de andere mineralen draagt koper zo bij aan een optimalere vochthuishouding op termijn.
- Superieur Algen Supplement van ZenTarwegras, met drie soorten algen van hoge kwaliteit (als je hiertegen kunt, dat is: niet allergisch bent). Hierin zitten vrijwel alle sporenelementen die je nodig hebt, tientallen mineralen die je lichaam maar in piepkleine hoeveelheden nodig heeft, maar die stuk voor stuk een functie hebben. Deze sporenelementen laten allerlei lichaamsprocessen optimaal verlopen en helpen zomeroedeem beperken of voorkomen.
Mijn zomerroutine tegen oedeem
Zo bouw ik zelf, jaar na jaar, dezelfde zomerroutine op: warme thee in plaats van ijswater, mijn kopje heermoesthee elke ochtend vanaf de lente, een paar druppeltjes solidago erbij als het echt warm wordt, een bittere groente bij het avondeten, en mijn vaste mineralen erbovenop. Sinds ik dit consequent doe, merk ik zelf dat mijn enkels 's avonds slank blijven, ook na een hele dag in de tuin. Probeer het deze zomer eens uit en voel het verschil zelf.
Volg je onze nieuwsbrief al? Ik deel daar nog veel meer van dit soort natuurlijke zomertips, precies op tijd voordat je ze nodig hebt.
Een zomerse groet,
Andrea
P.s. Wanneer je toch naar de dokter moet voor oedeem
Al deze stappen zijn een natuurlijke aanvulling die werkt als je verder nergens last van hebt en gezond bent. Het is geen vervanging van medische zorg. Zwelling die plotseling opkomt, aan één kant zit, gepaard gaat met kortademigheid of pijn op de borst, of die niet wegtrekt na een paar dagen rust, moet je altijd te laten beoordelen door je arts. Oedeem kan namelijk ook een signaal zijn van je hart, nieren of lever, en dat wil je nooit over het hoofd zien.
Bronnen: Sodium–potassium pump, Wikipedia · Physiology, Sodium Potassium Pump, StatPearls/NCBI · Magnesium, Linus Pauling Institute · Clinical trial Equisetum arvense as diuretic, PMC · Solidago virgaurea ethnomedicinal review, PMC · TCM, Summer and the Fire Element, Balance Charleston
